Proteïneurie: Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Proteïnurie is de aanwezigheid van eiwitten in de urine, wat betekent dat het lichaam meer eiwit uitscheidt dan normaal. Deze aandoening kan tijdelijk optreden of een teken zijn van een onderliggend gezondheidsprobleem.

Functionele proteïnurie kan optreden tijdens stress, fysieke inspanning, uitdroging of koorts. In dergelijke gevallen overschrijdt de dagelijkse eiwituitscheiding doorgaans niet meer dan 150–250 mg.

Pathologische proteïnusie verwijst echter naar een dagelijks eiwitverlies van meer dan 300–500 mg en wijst vaak op een ernstig nier- of systemisch probleem.

Wat veroorzaakt deze aandoening?

De meest voorkomende oorzaak is glomerulonefritis, die de filtratiebarrière in de nieren beschadigt en eiwitten zoals IgG, IgM en albumine in de urine laat verdwijnen. Wanneer albumine overheerst, staat dit bekend als microalbuminurie en wordt vastgesteld wanneer de uitscheiding meer dan 30 mg per 24 uur overschrijdt.

Een ander type is tububulaire proteïnurie, die optreedt wanneer de filterbarrière van de nier intact is, maar de tubuli kleinere eiwitten niet efficiënt kunnen herabsorberen. Dit gebeurt meestal bij tubulointerstitiele nefropathieën. Over het algemeen zijn eiwitniveaus hoger bij glomerulaire proteïnurie dan bij buisvormen.

Bovendien kan deze aandoening in verband worden gebracht met chronische nierziekten en systemische aandoeningen zoals diabetes, lupus, Fabry-ziekte, Fanconi-syndroom en sikkelcelanemie. Bij sommige bloedaandoeningen zoals multipel myeloom of Waldenströms macroglobulinemie verschijnen abnormale eiwitten zoals het Bence-Jones-eiwit in de urine.

Tekenen en symptomen van proteïnurie

Onder normale omstandigheden scheiden de nieren ongeveer 80 ± 24 mg eiwit per dag uit. Nefrotisch syndroom treedt op wanneer proteïnurie meer dan 3,5 g/24 uur overschrijdt en vaak gepaard gaat met:

• Hypertensie
• Zwelling (rond de ogen, enkels, het sacrale gebied of de geslachtsdelen)
• Bloed in de urine
• Verminderde nierfunctie (GFR)
• Hoge cholesterol- en lipidenwaarden
• Schuimige urine

Als het niet behandeld blijft, kan aanhoudend eiwitverlies leiden tot hoge bloeddruk, bloedarmoede en disbalansen in het calcium- en fosformetabolisme.

Hoe wordt het gediagnosticeerd?

De diagnose omvat een combinatie van urine-, bloed- en beeldvormende tests. Typische beoordelingen zijn onder andere:

• Urineonderzoek en sedimentonderzoek
• Echo
• Biochemische tests, waaronder GFR, creatinine, totaal eiwit, albumine, calcium, fosfaat, ESR en lipidenprofiel

Als de eiwituitscheiding meer dan 1 g/24 uur overschrijdt, is een dringende medische evaluatie noodzakelijk, aangezien deze aandoening ook een onafhankelijke cardiovasculaire risicofactor is.

Behandelingsopties

De behandeling richt zich op het aanpakken van de onderliggende oorzaak en het beheersen van complicaties. Bijvoorbeeld:

• Het blokkeren van het RAAS-systeem met ACE-remmers of angiotensine receptorblokkers kan nierschade vertragen en eiwitverlies verminderen.
• Bloeddrukbeheersing en corrigeren van water-elektrolyten onevenwichtigheden
• Behandeling van systemische ziekten die bijdragen aan proteïnurie

Met tijdige behandeling kan deze aandoening worden beheerst of verbeterd, waardoor het risico op langdurige nier- en cardiovasculaire complicaties afneemt.

Belangrijkste conclusie: Proteïnurie is meer dan alleen een symptoom: het is een signaal dat de nieren of de systemische gezondheid mogelijk risico lopen. Met vroege opsporing en de juiste behandeling kunnen complicaties echter vaak worden voorkomen.

Referenties

• Frontiers in de geneeskunde. “Monogene oorzaken van proteïnurie bij kinderen.” Frontiers in de geneeskunde, 2018.

• PMC (Nationaal Centrum voor Biotechnologische Informatie). “Zeldzame erfelijke nierziekten: een evoluerend vakgebied in de nefrologie.” PMC, 2020.

• SpringerLink. “Tubulaire proteïnuurie door erfelijke endocytaire receptordefecten.” Kindernefrologie, 2025.